Yüzde nasıl hesaplanır? Formüller ve örnekler

Yazar: Farhan Javed · güncellendi 22 Kasım 2026

Araç: Yüzde hesaplama →

Bir sayının yüzdesini, bir sayının diğerinin yüzde kaçı olduğunu, yüzde artış ve azalışı ve indirimli fiyatı anında hesaplayın.

Temel Formül

Bir sayının yüzde değeri, ilgili yüzdelik oran ile o sayı çarpılıp 100’e bölünerek kolayca hesaplanır. Kendi değerlerinizi hızlıca bulmak için ücretsiz yüzde hesaplama aracı kullanabilirsiniz. Temel yüzde hesaplama formülü şöyle gösterilir:

İşlem Formül Açıklama
Bir sayının %P’si X × P ÷ 100 150’nin %30’u?
A, B’nin % kaçı A ÷ B × 100 45, 200’ün yüzde kaçı?
Değişim oranı (Yeni − Eski) ÷ Eski × 100 Fiyat artış/azalış oranı

Örneğin, 150’nin %30’u hesaplanacaksa:

150 × 30 ÷ 100 = 45

Dolayısıyla 150’nin %30’u 45’tir.

Bir Sayı Diğerinin Yüzde Kaçı

Bir değerin diğerine oranla yüzdesini bulmak için A’yı B’ye bölüp 100 ile çarparsınız. Yüzde hesaplama formülü aşağıdaki gibi uygulanır:

Örnek: 45, 200’ün yüzde kaçı?

45 ÷ 200 × 100 = 22,5

Yani 45, 200’ün %22,5’ine karşılık gelir.

A (Parça) B (Bütün) A/B Sonucu Yüzdesi
45 200 0,225 %22,5
60 150 0,4 %40
30 75 0,4 %40

Bu yöntem, bir ürünün toplam içindeki payını, finansal raporları veya not yüzdelerini karşılaştırırken pratik olarak kullanılabilir.

Yüzde Artış ve Azalış

Bir değerin belirli bir sürede yüzde olarak ne kadar arttığını veya azaldığını bulmak istiyorsanız, yeni değerden eski değeri çıkarıp eskiye böler, ardından 100 ile çarparsınız.

Örnek: Bir ürünün fiyatı 500 TL’den 600 TL’ye yükseldi.

Değişim yüzdesi = (Yeni – Eski) ÷ Eski × 100

(600 – 500) ÷ 500 × 100 = 100 ÷ 500 × 100 = 0,2 × 100 = %20

Fiyatta %20’lik bir artış olmuştur.

Azalma için de aynı formül geçerlidir. Mesela, bir ürünün fiyatı 700 TL’den 560 TL’ye düştü:

(560 – 700) ÷ 700 × 100 = (–140) ÷ 700 × 100 = –0,2 × 100 = –%20

Yani fiyat %20 azalmıştır.

Eski Değer Yeni Değer Değişim Oranı Artış/Azalış
500 600 %20 Artış
700 560 –%20 Azalış
1200 1440 %20 Artış

Bu hesaplama özellikle maaş zamlarında, fiyat indirimlerinde ve yatırım getirilerinde karar vermede kullanılır.

Yüzde Puanı ile Yüzde Değişimi Arasındaki Fark

Faiz oranı yüzde 10’dan yüzde 12’ye çıktığında iki ayrı şey söylenebilir. Birincisi oranın kaç yüzde puan arttığıdır: 12 − 10 = 2 yüzde puan. İkincisi ise oranın yüzde kaç arttığıdır: (12 − 10) ÷ 10 × 100 = %20. Bu iki değer aynı değildir ve haberlerde sık karıştırılır. Oranlar için yüzde puanı, bir değerin göreli değişimi için ise yüzde değişim formülü kullanılır.

Hesaplarken en sık yapılan hata, yüzdeyi hangi değere göre aldığınızı karıştırmaktır. Bir indirimde yüzde değer her zaman ilk fiyat üzerinden hesaplanır. Ayrıca yüzde artışı ile aynı yüzde kadar azalış, başlangıç değerine geri dönülmesini sağlamaz. Örneğin 100 TL’lik bir fiyat %20 artıp sonra %20 azalırsa 96 TL olur, yani başlangıç fiyatı değişmez.

Günlük Örnekler

Yüzde hesaplamanın kullanım alanı okuldan alışverişe kadar geniştir. Aşağıda günlük hayattan örnekler yer alıyor:

1) Yüzdeyle Not Hesaplama

Bir öğrencinin sınavdan aldığı 36 puan, 60 puan üzerinden. Yüzde notu şöyle bulunur:

36 ÷ 60 × 100 = 60

Öğrencinin başarı oranı %60’tır.

2) KDV Dahil ve Hariç Fiyat Hesaplama

Bir ürünün KDV hariç fiyatı 1.000 TL, genel KDV oranı %20’dir. KDV dahil fiyat:

1.000 × 1,20 = 1.200 TL

KDV dahil fiyattan hariç fiyatı bulmak için: 1.200 ÷ 1,20 = 1.000 TL

3) Tatil Günü Yüzdesi

29 Ekim 2026 Perşembe günü Cumhuriyet Bayramı’dır ve resmî tatildir. Ekim 2026’da toplam 31 gün var ve bunlardan 1 tanesi resmî tatil:

1 ÷ 31 × 100 ≈ 3,23

Ekim 2026’da günlerin yaklaşık %3,2’si resmî tatildir.

4) Fiyat İndirimi Hesaplama

2.000 TL’lik bir ürüne %15 indirim yapıldı. İndirim miktarı:

2.000 × 15 ÷ 100 = 300 TL

İndirimli fiyat: 2.000 – 300 = 1.700 TL olur.

Senaryo Hesaplanan Yüzde Sonuç
Not 60 ÷ 100 %60
KDV Dahil 1.000 × %20 1.200 TL
Tatil Oranı 1 ÷ 31 × 100 %3,2
İndirim 2.000 × 15 ÷ 100 300 TL indirim

Kendi örneklerinizi ve karışık hesapları hızla yapmak için bu pratik aracı kullanarak işinizi kolaylaştırabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

100'de 20 nasıl hesaplanır?

100’ün %20’sini bulmak için 100 × 20 ÷ 100 işlemi yapılır. Sonuç 20’dir.

Hesap makinesinde yüzde nasıl alınır?

Önce ana sayıyı girin, çarpı tuşuna, yüzdeyi ve eşittir tuşuna basın. Örneğin 150 × 30 % = 45.

Bir sayının yüzdesi nasıl bulunur?

Sayıyı, istenen yüzdelik oran ile çarpıp 100’e böldüğünüzde yüzde değerine ulaşırsınız.

Diğer rehberler